Nawanagar Time
હેલ્થ ટીપ્સ

પેટનો દુ:ખાવો અને બેકટેરિયા વિશે આટલું જાણો…

learn-about-abdominal-pain-and-bacteria-so-much

બેક્ટેરિયાથી થતા રોગો વિશે તો તમે સાંભળ્યું જ હશે, પરંતુ એવા પણ બેક્ટેરિયા છે જે ઘણા ઉપયોગી છે. પાચનને બળ આપવાનું કામ આપણા શરીરમાં આ બેક્ટેરિયા કરે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે. જુદા-જુદા રિસર્ચ દ્વારા પેટમાં રહેતા બેક્ટેરિયાને ઓબેસિટી, ડાયાબિટીઝ, હોર્મોન્સ સંબંધિત તકલીફોથી માંડીને કેન્સર જેવા મોટા રોગો સાથે જોડવામાં આવ્યા છે ત્યારે જાણીએ આ બેક્ટેરિયાનું મહત્વ બેક્ટેરિયા આપણી ચારે તરફ છે. આપણા શરીર ઉપર અને શરીરની અંદર પણ છે. વિજ્ઞાનની ભાષામાં એને સહજીવન પણ કહી શકાય. બેક્ટેરિયા આપણા પાચનતંત્રમાંથી પોષણ મેળવે છે અને સામે આપણી પાચનપ્રક્રિયામાં મદદ પણ કરે છે. આજકાલ શરીરમાંના આ બેક્ટેરિયા પર દુનિયાભરમાં અનેક રિસર્ચ ચાલે છે. ખાસ કરીને આ બેકટેરિયાની સંખ્યા કેટલી હોવી જોઈએ અને જો એ ઘટી જાય તો શું-શું થઈ શકે એ બાબતે ઘણાં રિસર્ચ થઈ રહ્યાં છે. આ રિસર્ચના મુખ્ય ઉદ્દેશ એ છે કે જો બેક્ટેરિયા અને બીજા રોગો વચ્ચે સીધી કોઈ લિન્ક મળે તો એ રોગોનો સીધો ઉપાય મળી જાય. જુદા-જુદા રિસર્ચ દ્વારા આ બેક્ટેરિયાને ઓબેસિટી, ડાયાબિટીઝ, હોર્મોન્સ સંબંધિત તકલીફોથી માંડીને કેન્સર જેવા મોટા રોગો સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. આ બધાં જ રિસર્ચમાં જોવા મળ્યું છે કે આ બેક્ટેરિયાનું પ્રમાણ અને એમની તાકાત સાથે આ રોગોને સીધો સંબંધ છે. લગભગ બધાં જ રિસર્ચમાં જોવા મળ્યું છે કે જે વ્યક્તિને રોગ થયો છે તેના પેટમાં અમુક પ્રકારના બેક્ટેરિયાની અછત કે કમી હોય છે. સાથે-સાથે એવું પણ જોવા મળ્યું છે કે જે લોકો નીરોગી છે તેમના શરીરમાં યોગ્ય માત્રામાં બેક્ટેરિયા છે. આ પરથી વૈજ્ઞાનિકો એવું માનતા થયા છે કે જેમના શરીરમાં જરૂરી પ્રમાણમાં ઉપયોગી બેક્ટેરિયા છે એ લોકો નીરોગી છે. આ વાત આપણા આયુર્વેદના જ્ઞાનને સમર્થન આપે છે કે લગભગ દરેક રોગની શરૂઆત પેટથી થાય છે. આજે આ બેક્ટેરિયા વિશે માહિતી મેળવીએ અને એમનું મહત્વ સમજીએ.

બેક્ટેરિયાની ઉપયોગિતા

શરીરમાં પાચનનું મહત્વ ઘણું વધારે છે અને આ બેક્ટેરિયા આ પ્રક્રિયામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભાગ ભજવે છે. જ્યારે ખોરાક શરીરની અંદર જાય છે ત્યારે શરીરમાં રહેલા ઉપયોગી બેક્ટેરિયા આ ખોરાકના પાચનમાં એની મદદ કરે છે અને ખોરાકમાંનાં પોષક તસવોને એમાંથી અલગ પાડી આપે છે. ખોરાકના પાચન માટે અને ખોરાકમાંથી પોષક તસવો શરીરને પૂરતા પ્રમાણમાં મળી રહે એ માટે સારા બેક્ટેરિયા ખૂબ મદદરૂપ થાય છે. જો સારા બેક્ટેરિયા કોઈ પણ કારણસર ઘટી જાય તો શરીરમાં જ રહેલા ખરાબ બેક્ટેરિયા ઍક્ટિવ થઈ જાય અને વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડતાં વ્યક્તિ માંદી પડી જાય એમ સમજાવતાં દહિસર અને સાંતાક્રુઝના ફેમિલી ફિઝિશ્યન ડો. સુશીલ શાહ કહે છે, આમ બધાં જ પ્રકારનાં વિટામિન્સ બનાવવામાં અને શરીરને જરૂરી શુગર પ્રાપ્ત કરાવવામાં આંતરડાંમાં રહેલા સારા બેક્ટેરિયા ખૂબ જ મદદરૂપ થાય છે. સારા બેક્ટેરિયા ફક્ત પાચનપ્રક્રિયામાં મદદ જ નથી કરતા, સાથે ખરાબ બેક્ટેરિયાને પોતાના કાબૂમાં પણ રાખે છે જેને લીધે આ બેક્ટેરિયા ફૂલી-ફાલી ન શકે. આ બેક્ટેરિયા જન્મથી જ આપણા શરીરમાં હોય છે અને આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ એના દ્વારા એમાં જરૂર મુજબ વૃદ્ધિ થતી જાય છે. જો આ પ્રક્રિયા વ્યવસ્થિત થાય તો શરીરને લગતા લગભગ બધા જ પ્રોબ્લેમ્સ સોલ્વ થાય, કારણ કે જો શરીરને જરૂરી તસવો મળી રહે તો શરીર નીરોગી અને સ્વસ્થ રહી શકે. આ સારા બેક્ટેરિયા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને સ્ટ્રોન્ગ રાખે છે.’

ગુણવત્તા

આપણને કેટલા અને કેવા બેક્ટેરિયાની જરૂર છે અને એની ગુણવત્તા કઈ રીતે નક્કી થાય એ બાબતે સમજાવતાં જુહુનાં ન્યુટ્રિશતનસ્ટ મુનમુન ગનેરીવાલ કહે છે, આપણા શરીરની અંદર અબજો બેક્ટેરિયા હોઈ શકે છે જેની જુદી-જુદી ઘણી જાતિઓ છે. એનું નિશ્ચિત પ્રમાણ શરીરમાં જરૂરી રહે છે. આ બેક્ટેરિયાની ગુણવત્તા મુખ્યત્વે ત્રણ બાબતો પર આધાર રાખે છે. એક તો જે બેક્ટેરિયા છે એમની જાતિ. અલગ-અલગ ઘણા પ્રકારના બેક્ટેરિયા રહે છે. તમારા પેટમાં જેટલા અલગ-અલગ જાતિના બેક્ટેરિયા હોય એ હેલ્ધી ગણાય. બીજી મહત્વની વસ્તુ છે એની સંખ્યા. જેટલી વધુ માત્રામાં બેક્ટેરિયા હોય એ હેલ્ધી ગણાય અને ત્રીજી મહત્વની વસ્તુ છે જે બેક્ટેરિયા છે એમની તાકાત. ઘણા લોકોના શરીરમાં બેક્ટેરિયાની સંખ્યા વધુ હોય, પરંતુ આ બેક્ટેરિયા પાવરફુલ ન હોય તો એ હેલ્ધી નથી. આ બધામાં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે દરેક વ્યક્તિના શરીરમાં સારા બેક્ટેરિયાના પ્રકાર અને એમની સંખ્યા જુદાં-જુદાં હોય છે, કારણ કે દરેક વ્યક્તિની જરૂર જુદી-જુદી હોય છે. એ વ્યક્તિના શરીરની જરૂરિયાત મુજબ એના પ્રકારોમાં અને એની સંખ્યામાં વધઘટ થયા કરે છે.’

પ્રો-બાયોટિક ફૂડ એટલે શું?

બેક્ટેરિયા આપણા શરીરમાં જન્મથી જ છે, પરંતુ આપણા ખોરાક સાથે એમની વધઘટ થઈ શકે છે. પ્રો-બાયોટિક એક ઑર્ગેનિઝમ છે એટલે કે એક બંધારણીય ઘટક છે. જેમ કે બેક્ટેરિયા કે યિસ્ટ. અમુક પ્રકારનો ખોરાક એવો છે જેનાથી આપણા શરીરમાં રહેલા આ બેક્ટેરિયાની સંખ્યા વધી જાય છે. સારી ડાયટ એ જ માનવામાં આવે છે જેમાં આ પ્રો-બાયોટિક ખાદ્ય પદાર્થોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોય. જોકે એવા કયા ખાદ્ય પદાથોર છે જેમાંથી આપણને આપણા શરીરને જરૂરી હોય એવા બેક્ટેરિયા મળી રહે છે?

દહીં

જ્યારે પ્રો-બાયોટિકની વાત આવે ત્યારે એમાં સૌપ્રથમ નામ દહીંનું જ આવે છે. દહીંમાં લેક્ટોબેસિલસ નામના બેક્ટેરિયા ભરપૂર માત્રામાં મળે છે. એ સિવાયના પણ બીજા ત્રણ-ચાર પ્રકારના બેક્ટેરિયા દહીંમાં હોય છે. પાચન સંબંધિત કોઈ પણ સમસ્યામાં આપણે ત્યાં દહીંનો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે એનું કારણ જ આ છે. ફક્ત દહીં જ નહીં; દહીંથી બનતી દરેક વસ્તુ છાશ, લસ્સી, રાયતું, કઢી વગેરે પણ એટલાં જ પોષણયુક્ત છે.

અથાણાં

અથાણાં ભારતીયો માટે બેસ્ટ પ્રો-બાયોટિક ગણી શકાય. અથાણાં આપણી સંસ્કૃતિમાં વર્ષોથી છે અને આ એ ધરોહર છે જે આપણે છોડવી જોઈએ નહીં. ઘણા લોકો માને છે કે એમાં નાખવામાં આવતા તેલ અને મીઠાને લીધે એ અનહેલ્ધી છે, પરંતુ એવું નથી. અથાણાં અત્યંત હેલ્ધી છે જ્યારે એ અથાણાંની જેમ જ ખાવામાં આવે. અથાણાંને શાકની જેમ ખાતા લોકોને એ નુકસાન કરી શકે છે.

આથેલા ખોરાક

ગુજરાતીઓનાં ઢોકળાં, હાંડવો અને સાઉથ ઇન્ડિયન્સના ઇડલી-ઢોસા ખૂબ સારી કક્ષાનાં પ્રો-બાયોટિક છે, કારણ કે આમાં ધાન્યને આથવામાં આવે છે. આથો જે વસ્તુમાં આવે એ વસ્તુમાં બેક્ટેરિયા પોતે લાઇવ સ્વરૂપમાં હોય છે અને એ બેક્ટેરિયા ઘણા જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે. જોકે આજકાલ ઇન્સ્ટન્ટ જમાનો આવી ગયો છે જેમાં સોડા કે ફ્રૂટ-સોલ્ટ નાખીને ઢોકળાં કે ઇડલી બનાવવામાં આવે છે.

Related posts

ઘડપણમાં બાળકો જેવું તીવ્ર મગજ રાખવા રોજીંદા એક કલાક ક્રોસવર્ડ્સ રમો

Nawanagar Time

તણાવ દૂર કરવા માટે દરરોજ 20 મિનિટ પગની કસરતો કરો

Nawanagar Time

કોરોના એલર્ટ વિદેશથી આવેલા જામનગરના આઠ વ્યક્તિ નજરકેદ

Nawanagar Time

Leave a Comment